De kat die overal in Eindhoven opduikt

Je hebt hem waarschijnlijk al gezien

Wie eenmaal op Gato let, begint hem overal te herkennen. Op een paal die je dagelijks passeert, op de achterkant van een verkeersbord of op een muur waar hij onderdeel is geworden van een groter beeld. De kat verschijnt in steeds andere rollen en omgevingen, maar blijft onmiskenbaar zichzelf.

Voor de maker is Gato geen logo met een vaste boodschap. Hij noemt hem een speels tegengeluid in een wereld waarin bijna alles iets probeert te verkopen, van reclame tot politiek. Het doel is veel eenvoudiger: iemand laten glimlachen en misschien even laten twijfelen aan wat vanzelfsprekend lijkt.

“Ik hoor regelmatig van mensen dat ze, zodra ze graffiti en stickers ontdekken, met heel andere ogen naar de wereld om zich heen gaan kijken.”

Dat is precies wat Gato doet. Hij voegt geen reclameboodschap toe aan de stad, maar een klein moment van verwondering. Wie de kat eenmaal heeft ontdekt, kijkt voortaan anders naar achterkanten van verkeersborden, elektriciteitskastjes en verlaten hoekjes.

Hoe vaak Gato inmiddels in het straatbeeld is verschenen, weet zelfs de maker niet exact. Alleen al als sticker heeft hij inmiddels de grens van 100.000 exemplaren bereikt. Daarnaast verschijnt Gato ook op posters, tegels en ander bevestigd materiaal. Dat bereik is niet het resultaat van één campagne of een bewuste jacht op aandacht, maar van jaren experimenteren, reizen en steeds opnieuw een plek vinden waar Gato tot leven kan komen.

“De grens van 100.000 stickers is bereikt.”

Streetcat since 2006

De verwijzing naar 2006 heeft voor hem betrekking op de periode waarin hij begon met graffiti en gaandeweg uiteenlopende manieren verkende om zijn creativiteit op straat tot uiting te brengen. Vanaf dat jaar ontwikkelde hij de kennis, vaardigheden en ervaring die uiteindelijk de basis vormden voor het ontstaan van Gato.

Gato zoals we hem vandaag kennen bestond toen nog niet, maar zonder die basis was hij nooit op hetzelfde punt gekomen.

De naam kwam niet voort uit een grote liefde voor katten. Vrienden noemden hem vroeger “kat”, omdat hij goed kon klimmen, lenig was en vaak ’s nachts op straat te vinden was. Als er iets gebeurde, was hij meestal alweer verdwenen voordat iemand het doorhad. De grap dat hij negen levens moest hebben, lag voor de hand.

Kat, cat en andere varianten voelden niet als een geschikte naam. Tot een Chileense vriend vertelde dat het Spaanse woord voor kat “gato” is. De naam sprak hem aanvankelijk niet direct aan, maar hij besloot de bijnaam toch te omarmen. Sindsdien is hij eraan trouw gebleven.

Negentig procent Gato

Gato is een personage, maar geen masker waarachter een totaal andere persoonlijkheid schuilgaat. Op de vraag hoeveel van hemzelf in de kat zit, antwoordt de maker opvallend precies: ongeveer negentig procent. De overige tien procent bestaat uit dingen die Gato meemaakt of doet, maar die hij zelf waarschijnlijk nooit zou doen.

In veel scènes zitten kleine verwijzingen naar zijn eigen leven. Die hoeven voor een voorbijganger niet herkenbaar te zijn. Belangrijker is dat iemand zichzelf soms in een situatie herkent, of door een beeld wordt geraakt zonder precies te weten waarom.

Tegelijk bewaakt hij de scheiding tussen Gato en zijn dagelijkse leven bewust. Familie, collega’s en zelfs sommige vrienden weten niet dat deze kant van hem bestaat. Die anonimiteit geeft vrijheid, maar brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee. Hoewel hij via Gato in theorie alles zou kunnen zeggen, probeert hij het personage juist zo veel mogelijk buiten nieuws en actualiteiten te houden.

“Gato is er voor iedereen,” zegt hij. Wanneer een fan hem vertelt dat de kat een lichtpuntje is geweest, bevestigt dat die keuze. Tegelijk vindt hij het belangrijk dat het beeld ook geschikt blijft voor de jongere generatie.

Eindhoven als speelveld

Een streetartist beweegt anders door een stad. Waar de meeste mensen een paal, muur of kastje zien, ziet Gato een mogelijke drager, een herinnering aan werk dat er ooit hing of een plek die nog op het juiste idee wacht.

Eindhoven is inmiddels een vertrouwd speelveld. Op veel locaties weet hij nog precies wie er iets heeft achtergelaten en wat er vroeger te zien was. Soms is hij er zelf al meerdere keren teruggekeerd. Juist daarom haalt hij veel plezier uit nieuwe projecten en onbekende gebieden: een stad of land waar hij nog nooit actief is geweest.

Zijn doel is niet simpelweg zoveel mogelijk stickers achterlaten. Als hij een nieuwe plek bezoekt, plakt hij juist zoveel en zo doordacht mogelijk, zodat lokale artiesten hem beginnen op te merken en het lijkt alsof Gato altijd al deel uitmaakte van hun scene.

De wisselwerking tussen ontwerp en plek verschilt per keer. Soms ontstaat eerst een Gato en zoekt hij weken naar de locatie waar die het beste tot zijn recht komt. Soms ziet hij een plek en weet hij onmiddellijk welk beeld daar hoort. Een sticker is volgens hem een klein kunstwerk, een miniwereld die zonder veel moeite kan verschijnen en net zo snel weer kan verdwijnen.

Een geschilderde of grotere Gato vraagt om een andere relatie met de locatie. Bij een eigen idee zoekt hij naar een spot die het verhaal versterkt. Bij een legale opdracht werkt het vaak andersom: iemand biedt een plek aan en vraagt of hij er iets mee wil doen. Maar een beschikbare locatie is nog geen goede locatie. Negen van de tien keer voelt hij onvoldoende verbinding met de spot.

Dat hij met Gato niet zijn inkomen hoeft te verdienen, geeft hem de vrijheid om nee te zeggen.

“Gato is een onderdeel van mijn leven, geen baan.”

Zijn creatieve energie bewaart hij voor ideeën en locaties waar hij werkelijk enthousiast van wordt.

Een Gato kun je niet afdwingen

Een ontwerp hoeft niet onmiddellijk af te zijn. Soms werkt een idee niet, maar ligt de oplossing niet in harder duwen. Dan laat de maker het rusten. Maanden of zelfs jaren later kunnen locatie, verhaal en beeld alsnog samenkomen. Gebeurt dat niet, dan mag een ontwerp ook verdwijnen.

De verschillende rollen van Gato zijn daarom zelden willekeurige verkleedpartijen. Achter vrijwel ieder ontwerp zit een reden. De omgeving kan daarin de doorslag geven. Zo staat de matroos op een plek bij de enige straat in Eindhoven waar nog woonboten liggen. Het kostuum is een knipoog naar de boten en het havengebied, en naar de matrozen die er ooit geweest zouden kunnen zijn.

Het personage blijft herkenbaar, maar past zich aan de plek aan. Juist daardoor voelt Gato niet als een stempel dat overal hetzelfde wordt herhaald, maar als een figuur die daadwerkelijk door de stad beweegt.

Tussen toestemming en vrijheid

Streetart bevindt zich bijna automatisch in een spanningsveld. Sommige werken zijn aangebracht met toestemming, andere ontstaan in een grijzer gebied. Voor Gato is die tegenstelling niet het belangrijkste uitgangspunt. Een plek moet vooral kloppen met het idee.

Hij is kritisch op een kunstwereld waarin legaal werk soms automatisch als waardevoller wordt gezien. Zeker wanneer een goedgekeurd werk over iets heen wordt geschilderd waar een andere maker zonder toestemming tijd, geld en risico in heeft gestoken. Dat iets officieel mag, maakt het volgens hem niet vanzelf beter.

Wat hem aantrekt in graffiti en andere vormen van kunst in de openbare ruimte is juist de eigenzinnigheid: iemand ziet een plek en besluit er iets mee te doen. Wanneer alleen kunst mag blijven bestaan die vooraf door een gemeente is goedgekeurd, dreigt volgens hem een eentonige stad.

Die vrijheid maakt het werk ook kwetsbaar. Een sticker kan beschadigd raken, worden verwijderd of worden overplakt. Dat tijdelijke karakter is geen fout in het systeem, maar onderdeel van de straat. Gato verschijnt zonder garantie dat hij blijft.

Gato ontmoet andere werelden

Hoewel de kat een sterk eigen karakter heeft, leeft hij niet in afzondering. Gato werkt regelmatig samen met andere artiesten. Die samenwerkingen ontstaan niet uit bereik, status of de wens om zoveel mogelijk namen bij elkaar te zetten. Hij kiest voor mensen die hij kent of achter wie hij oprecht staat.

Daarbij vertrouwt hij op hetzelfde gevoel dat ook een locatie geschikt maakt. Als hij niets voelt bij iemands werk, geen idee ziet of geen creatieve klik ervaart, begint hij er niet aan. Vaak, zegt hij, weet je vooraf al of een samenwerking kan werken.

Dat principe sluit aan bij de gedachte achter Eindhoven Creator Community. Een creatieve stad ontstaat niet alleen door individuele makers, maar ook door mensen die elkaar zien, uitdagen en ruimte geven. In een geslaagde samenwerking verdwijnen twee stijlen niet in elkaar. Ze maken juist duidelijker wat ieder afzonderlijk toevoegt.

Wel zichtbaar, niet beschikbaar

Op het Instagramprofiel van Gato staan twee duidelijke grenzen: “No sticker trading” en “Social media isn’t really my thing”. Dat lijkt tegenstrijdig voor iemand die zijn werk online laat zien, maar voor hem is het onderscheid logisch.

Hij maakt Gato in de eerste plaats voor zichzelf. Stickers zijn bedoeld voor buiten, op plekken waar mensen ze onverwacht tegenkomen. Ze zijn niet bedoeld om in een schoenendoos van een verzamelaar te verdwijnen. De wereld van stickertrading mag bestaan, maar het is niet iets waar hij zijn tijd en energie in wil steken.

Hij gebruikt bewust geen hashtags of promotiestrategie. Een brede online volgersgroep is voor hem geen doel; een willekeurige volger aan de andere kant van de wereld voegt weinig toe aan wat Gato op straat probeert te doen. De meeste mensen hebben de kat eerst in de echte wereld gezien en zijn daarna zelf op zoek gegaan naar de maker. Die route vindt hij waardevol: eerst de verwondering, dan de nieuwsgierigheid en pas daarna het profiel.

Soms staat hij op een creatieve plek terwijl mensen naast hem over “dat katje” praten, zonder te weten dat de maker erbij staat. Dat vindt hij misschien wel het mooiste: Gato is herkenbaar, terwijl het mysterie intact blijft.

Social media is voor hem vooral een plek waar af en toe een onverwacht bericht binnenkomt en waar hij contact houdt met andere mensen uit de scene. Zichtbaar zijn betekent niet dat alles beschikbaar hoeft te worden.

Hoe groot mag Gato worden?

Wat als de gemeente Eindhoven morgen een volledig gebouw beschikbaar stelt voor één enorme Gato? Ook daarop bestaat geen automatisch antwoord. De ene plek past perfect, terwijl een andere plek ondanks de schaal niets oproept. Grootte is niet hetzelfde als betekenis.

Er liggen nog genoeg ideeën te wachten en er zijn artiesten met wie hij graag zou samenwerken. Toch is de interessantste toekomstvraag misschien niet hoe groot Gato kan worden, maar wat een klein werk achterlaat.

Over twintig jaar zou ergens nog een half vergane sticker op een elektriciteitskastje kunnen zitten. De maker hoopt dan niet alleen dat iemand denkt: leuke kat. Hij hoopt dat mensen, ondanks alle prikkels om hen heen, nog steeds de creatieve energie voelen om zelf iets te maken.

Gato is niet alleen het resultaat van één persoon, maar ook van avonturen, vrienden, mislukkingen en vele uren blijven proberen. Het mooiste scenario is dat een oude Gato iemand even laat stilstaan bij het verhaal achter het beeld en misschien de motivatie geeft om zelf een idee na te jagen.

Meer werk van Gato ontdekken? Kijk tijdens je volgende wandeling of fietstocht eens beter naar de stad, of bekijk @monsieur_gato op Instagram.